Op KiesZuiver.nl helpen we je ethisch kiezen: bij je bank, je energie, je verzekeringen, je telefoon en je vakantieboeking. Dat werkt alleen als je ons kunt controleren. Daarom staat hier precies hoe onze oordelen tot stand komen, welke bronnen we gebruiken en wat we doen als we ernaast zitten. Versie 2.0, juli 2026.

Drie pijlers

Elke beoordeling rust op drie pijlers:

  • Mensenrechten: worden er schendingen gedocumenteerd in de keten, de dienstverlening of de investeringsportefeuille?
  • Duurzaamheid: hoe milieuvriendelijk is de productie, dienstverlening en financiering?
  • Governance en ethiek: hoe gaat het bedrijf om met privacy, eerlijke handel, lobby en verantwoord bestuur?

De vier oordelen

  • AANBEVOLEN: geen ernstige bezwaren in de bronnen die wij volgen, en waar mogelijk positief bewijs (certificering, benchmarkscores, uitsluitingsbeleid).
  • LET OP: bruikbare keuze met een kanttekening die we altijd zichtbaar erbij zetten.
  • NIET AANBEVOLEN: ernstige, gedocumenteerde bezwaren.
  • GEEN OORDEEL: te weinig onafhankelijke informatie. Dat zeggen we dan ook gewoon; we gokken niet.

Twee vaste regels. Eén: een ernstige schending (zie de tags hieronder) betekent automatisch NIET AANBEVOLEN, ongeacht hoe goed het bedrijf op andere punten scoort. Twee: eigendom telt door. Agoda is van Booking Holdings en Vrbo is van Expedia; het oordeel over het moederbedrijf geldt dan ook voor het merk, en dat leggen we er altijd bij uit.

Bronnen in drie niveaus

Niet elke bron heeft hetzelfde gewicht. Wij delen bronnen in drie niveaus in en je ziet dat terug in hoe we formuleren:

  • Niveau 1: VN-organen, rechterlijke uitspraken en wettelijke registers. Bijvoorbeeld de VN-database van bedrijven actief in bezet gebied, het ICJ-advies van 19 juli 2024 en de wettelijk verplichte stroometiketten onder ACM-toezicht. Deze feiten brengen we als vaststaand.
  • Niveau 2: gevestigde onderzoeksinstituten, benchmarks en onderzoeksjournalistiek. Bijvoorbeeld PAX, de DBIO-coalitie, ASPI, KnowTheChain, de World Benchmarking Alliance, EcoVadis, Amnesty International en Follow the Money. Deze brengen we met naam en datum.
  • Niveau 3: advocacy-organisaties, bedrijfseigen rapportages en kleinere media. Bijvoorbeeld BDS-campagnepagina’s, Who Profits en impactrapporten van bedrijven zelf. Deze formuleren we altijd als toeschrijving (“volgens …”), nooit als eigen vaststelling, en we vervangen ze zodra een sterkere bron hetzelfde documenteert.

Van elke bron registreren we ook de gebruiksvoorwaarden. Scores van derden die geen hergebruik toestaan, gebruiken we niet.

Schendingstags

Naast de oordelen tonen we tags voor specifieke ernstige schendingen, elk met bron:

  • Illegale bezetting: economische activiteiten in bezet gebied.
  • Dwangarbeid: gedwongen arbeid in de keten, inclusief Oeigoerse dwangarbeid.
  • Fossiele steun: actieve betrokkenheid bij winning, verwerking of distributie van olie, gas of kolen die bijdraagt aan vervuiling of conflict.
  • Oorlogsfinanciering: financiële betrokkenheid bij regimes die grootschalig internationaal recht schenden.

Zo werkt een merkcheck

Onze merkcheck-pagina’s (bijvoorbeeld “Is Booking.com ethisch?”) worden gegenereerd uit één centraal register. Daarin heeft elke bewering een bron, een publicatiedatum en een niveau. Een pagina zonder volledige bronnen kan technisch niet gepubliceerd worden. Elke pagina toont een peildatum en een scorehistorie: verandert een bron of een oordeel, dan zie je daar wat er wijzigde, wanneer en waarom.

Fouten en wederhoor

Wie beoordeelt, maakt fouten. Onze afspraken daarvoor:

  • Aantoonbare fouten herstellen we binnen 48 uur, met de wijziging zichtbaar in de scorehistorie.
  • Bedrijven die het oneens zijn met een oordeel kunnen reageren via contact; onderbouwde reacties vermelden we bij het profiel.
  • We corrigeren ook onszelf als niemand erom vraagt. Voorbeeld: op 29 juli 2026 hebben we het oordeel over Motorola-telefoons bijgesteld van NIET AANBEVOLEN naar LET OP, omdat het VN-lijstbedrijf Motorola Solutions een ander bedrijf is dan telefoonmaker Motorola Mobility (onderdeel van Lenovo). De volledige uitleg staat op de Motorola-merkcheck.

Belangrijkste bronnen

  • VN-database van bedrijven actief in bezette gebieden (OHCHR, 2020, geactualiseerd 2025)
  • ICJ-advies over de Israëlische aanwezigheid in bezet Palestijns gebied (19 juli 2024)
  • VN-rapport ‘From economy of occupation to economy of genocide’ (A/HRC/59/23, juli 2025)
  • PAX: Don’t Bank on the Bomb (2025) en de DBIO Nederland Country Briefs (2024, 2025)
  • Don’t Buy Into Occupation: rapporten en companylist (2024, 2025)
  • ASPI: Uyghurs for Sale (2020)
  • KnowTheChain ICT-benchmark (2023)
  • World Benchmarking Alliance: Corporate Human Rights Benchmark (2023)
  • Business & Human Rights Resource Centre: Renewable Energy & Human Rights Benchmark (2023)
  • Oil Change International: onderzoek naar olieleveranties aan Israël (oktober 2024)
  • Amnesty International: Destination: Occupation (2019)
  • EcoVadis-beoordelingen (telecom)
  • Ethical Consumer (elektronica)
  • Follow the Money en The Rights Forum (onderzoeksdossiers)
  • Stroometiketten onder ACM-toezicht, geanalyseerd door Energievergelijk.nl (juli 2025) en EnergieKiezer (2026)

Affiliate-transparantie

Op sommige pagina’s staan affiliate-links: stap je via zo’n link over of koop je iets, dan ontvangen wij een commissie, zonder extra kosten voor jou. Daarvoor gelden harde regels, die in onze systemen zijn afgedwongen en niet per pagina onderhandelbaar zijn:

  • Nooit een affiliate-link bij een bedrijf met het oordeel NIET AANBEVOLEN.
  • Bij LET OP alleen met de kanttekening zichtbaar naast de knop.
  • Elke affiliate-link is als zodanig herkenbaar, op de plek zelf.
  • Commissies financieren onze campagnes en dit platform. Zo blijft KiesZuiver onafhankelijk, eerlijk en zuiver.

Methode energiescores (2026)

Sinds juni 2026 baseren we de energiescores op de officiële stroometiketten van de leveranciers. Die zijn wettelijk verplicht, verschijnen jaarlijks vóór 1 mei en vallen onder toezicht van de ACM. We gebruiken de stroometiketten-analyse van Energievergelijk.nl (juli 2025, 27 leveranciers) en valideren de kopgroep met het EnergieKiezer-onderzoek 2026. De scorebanden:

  • 10: 100% Nederlandse groene stroom én zuiver gas (CO2-compensatie via hoogwaardige projecten)
  • 9: 100% Nederlandse groene stroom
  • 5: stroom vergroend met (vooral buitenlandse) certificaten
  • 3: overwegend grijze stroom

Leveranciers zonder actueel consumenten-stroometiket nemen we niet op in de vergelijking. Tot 2026 waren de scores gebaseerd op het gezamenlijke onderzoek van WISE, Natuur & Milieu, Consumentenbond en Greenpeace; dat onderzoek is na 2021 gestopt.

Mis je een bron, zie je een fout of wil je meer weten over een specifieke beoordeling? Neem contact op. Kies wie eraan verdient.